Trump’ın barış kurulu nedir ve şimdiye kadar hangi ülkeler katıldı?
Trump, Gazze savaşını sona erdirme planını açıkladığı geçen Eylül ayında birinci kere Barış Heyeti’ni önermişti . Daha sonra şuranın yetki alanının Gazze’nin ötesine, dünya çapındaki başka çatışmaları da kapsayacak formda genişletileceğini açıkça belirtti.
Reuters’ın gördüğü taslak metne göre, ABD başkanı yönetim kurulunun ilk lideri olacak ve heyet, dünya çapında barışı teşvik etmek ve çatışmaları çözmekle görevlendirilecek.
Tüzüğe nazaran, üye devletler, şuranın faaliyetlerini finanse etmek için her biri 1 milyar dolar ödeyip kalıcı üyelik kazanmadıkları sürece üç yıllık periyotlarla sonlu kalacaklar .
Beyaz Saray, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff, eski İngiliz başbakanı Tony Blair ve Trump’ın damadı Jared Kushner’ı girişimin kurucu Yürütme Kurulu üyeleri olarak atadı.
Beyaz Saray’dan üst seviye bir yetkili Çarşamba günü yaptığı açıklamada, gönderilen yaklaşık 50 davetiyeden 35’inin şu ana kadar Barış Şurası’na katılma kelamı verdiğini söyledi.
HANGİ ÜLKELER KABUL ETTİ?
Bunlar ortasında İsrail, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri , Bahreyn, Ürdün, Katar ve Mısır üzere Orta Doğu müttefikleri yer alıyor . Milliyetçi başkanları Trump ile âlâ ferdî bağlantılar kurmuş olan NATO üyesi Türkiye ve Macaristan’ın yanı sıra Fas, Pakistan, Endonezya, Kosova, Özbekistan, Kazakistan, Paraguay ve Vietnam da katılmayı kabul etti.
Kabul eden başka ülkeler ortasında , geçen Ağustos ayında Beyaz Saray’da Trump ile görüştükten sonra ABD arabuluculuğuyla barış mutabakatına varan Ermenistan ve Azerbaycan da bulunuyor.
Daha tartışmalı bir formda, ülkesinin berbat insan hakları sicili ve Rusya’nın Ukrayna’daki savaşına verdiği takviye nedeniyle Batı tarafından uzun müddettir dışlanan Belarus Cumhurbaşkanı Alexander Lukashenko , Washington ve Minsk ortasında daha geniş bir yakınlaşmanın ortasında gelen Trump’ın davetini kabul etti.
Trump’ın Ukrayna savaşını sona erdirme uğraşlarını engellemekle Kiev’i suçlarken Lider Vladimir Putin’e yakınlaşmasıyla Washington ile soğuk ilgilerinde bariz bir düzgünleşme gören Rusya, Barış Şurası’na katılıp katılmayacağı konusunda şimdi bir açıklama yapmadı.
Trump ile sık sık uyuşmazlık içinde olan fakat son vakitlerde hassas bir ticaret muahedesine varan Çin de birebir biçimde davranmadı.
Rusya ve Çin, Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulu’nda veto yetkisine sahip iki ülke olduğundan, dünya örgütündeki güçlerini zayıflatabileceği düşünülen her türlü teşebbüse karşı temkinli davranacaklardır.
BM’yi sık sık etkisiz olmakla eleştiren Trump, bu hafta idare konseyinin dünya örgütünün yerini almasını isteyebileceği tarafındaki telaşları küçümseyerek , “BM’nin devam etmesine müsaade verilmesi gerektiğine inanıyorum zira potansiyeli çok büyük” dedi.
HANGİ ÜLKELER KATILMAYI REDDETTİ YAHUT ŞİMDİ TAAHHÜTTE BULUNMADI?
Grönland , gümrük vergileri ve başka bahislerde giderek büyüyen transatlantik ayrılığın ortasında ortaya çıkan Barış Kurulu teşebbüsü, Trump’ın milletlerarası diplomasiye yönelik saldırgan, tek taraflı, “Önce Amerika” yaklaşımından sıklıkla rahatsız olan kimi yakın ABD müttefiklerinden temkinli bir reaksiyon aldı.
Norveç ve İsveç davetini reddederken, İtalya Ekonomi Bakanı Giancarlo Giorgetti, yönetim heyetine katılmanın problemli göründüğünü söyledi. İtalyan günlük gazetesi Vilayet Corriere della Sera, bir ülkenin başkanının önderliğindeki bir kümeye katılmanın İtalya anayasasını ihlal edeceğini bildirdi .
Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’a yakın bir kaynağa nazaran, Fransa da daveti reddetmeyi planlıyor; bu durum Trump’ın, Paris idare şurasına katılmadığı takdirde Fransız şarap ve şampanyalarına yüzde 200 oranında gümrük vergisi uygulayacağı tehdidinde bulunmasına yol açtı.
Kanada, “prensip olarak” katılmayı kabul ettiğini fakat detayların hala üzerinde çalışıldığını söyledi. İngiltere, Almanya ve Japonya da dahil olmak üzere öteki kıymetli ABD müttefikleri şimdi net bir kamuoyu açıklaması yapmadı; lakin bir Alman hükümeti sözcüsü, Şansölye Friedrich Merz’in Perşembe günü Davos’taki Dünya Ekonomik Forumu’nda konsey için yapılacak imza merasimine katılmayacağını söyledi.
Ukrayna, diplomatlarının daveti incelediğini belirtirken, Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelenskiy ise dört yıllık savaştan sonra Rusya ile rastgele bir heyette yer almayı hayal etmenin sıkıntı olduğunu söyledi.
Vatikan Çarşamba günü yaptığı açıklamada, ABD’nin birinci papası ve Trump’ın birtakım siyasetlerini eleştiren Papa Leo’nun idare konseyine katılmaya davet edildiğini ve teklifi değerlendirdiğini belirtti.
YÖNETİM KURULU NE KADAR YETKİYE SAHİP OLACAK?
BM Güvenlik Kurulu Kasım ayında Barış Şurası’nı görevlendirdi, fakat bu görevlendirme sadece 2027 yılına kadar geçerli olacak ve yalnızca Gazze’ye odaklanacaktı. Rusya ve Çin çekimser kaldı ve ABD tarafından hazırlanan kararın BM’ye Gazze’nin geleceğinde net bir rol vermediğini savundu.
Kararda, Filistin İdaresi tatmin edici bir biçimde ıslahat yapana kadar Trump’ın barış planı kapsamında Gazze’nin tekrar geliştirilmesi için çerçeveyi belirleyecek ve fonlamayı koordine edecek süreksiz bir idare olarak Barış Heyeti’nin kurulması memnuniyetle karşılandı.
Ayrıca Barış Şurası’na Gazze’ye süreksiz bir Milletlerarası İstikrar Gücü konuşlandırma yetkisi de verdi. Şuranın, ilerlemesi hakkında altı ayda bir 15 üyeli Güvenlik Kurulu’na rapor vermesi gerekiyor.
Gazze’nin ötesinde, Barış Şurası’nın hangi yasal yetkiye yahut uygulama araçlarına sahip olacağı yahut Birleşmiş Milletler ve öteki memleketler arası kuruluşlarla nasıl çalışacağı belirsizliğini koruyor.
Kurulun tüzüğüne nazaran, lider Trump’ın, birtakım kısıtlamalara tabi olmak kaydıyla, kararları veto etme ve üyeleri misyondan alma yetkisi de dahil olmak üzere geniş yürütme yetkisi olacak.
Kuruluş tüzüğüne nazaran, Konsey “uluslararası hukuka uygun olarak barış inşası işlevlerini” üstlenecektir.
